Zaproszenie na Interdyscyplinarną Konferencję Naukową „Wcześniej jako muchy po cukrze, a teraz jako kurczęta piszesz Waść”. Edytorskie rozterki humanisty

Instytut Historii i Archiwistyki

Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie

i

Centrum Badań nad Kulturą i Mentalnością Dawnej Polski

mają zaszczyt zaprosić Państwa

do udziału w interdyscyplinarnej konferencji naukowej

„Wcześniej jako muchy po cukrze, a teraz jako kurczęta piszesz Waść”.

Edytorskie rozterki humanisty

która odbędzie się w Krakowie w dn. 22-23 października 2026 r.

Edycje źródeł stanowią dla badaczy z różnych obszarów humanistyki nie lada wyzwanie. Któż z nas badaczy, choćby raz nie borykał się z problemami edytorskimi, niemożnością odczytania tekstów, barierą językową, zrozumieniem intencji autora źródła, jego skomplikowaną mentalnością lub – przeciwnie – ubóstwem intelektualnym. Przygotowując edycję źródeł stajemy przede wszystkim przed dylematem przydatności edycji dla szerszego odbiorcy, odpowiedzią na pytanie, czy tylko nas tekst ten zainteresował i czy tylko nam wydaje się niezbędny, by udostępnić go Czytelnikom. Następny krok budzi coraz większe wątpliwości, począwszy od właściwego odczytania tekstu, jego formalnego przygotowania, obróbki edytorskiej i krytycznej, rozszyfrowania skrótów, braków, tajemniczych znaków i symboli znanych tylko autorowi tekstu, po tak prozaiczne zdawałoby się kwestie, jak transliteracja, stylistyka czy gramatyka tekstu. Wydawałoby się, że istniejące od dawna instrukcje wydawnicze są już doskonale znane i powszechnie używane w procesie edytorskiego oswajania tekstów dawnych, tymczasem problemów jest coraz więcej.

Zmianie ulegają nie tylko pytania badawcze, lecz także media, narzędzia i sposoby udostępniania źródeł. Humanista coraz częściej pracuje nie tylko z rękopisem czy drukiem, ale też z mapą, materiałem wizualnym ikonograficznym, kostiumologicznym, bazą danych, archiwum cyfrowym czy wielowarstwowym obiektem kultury. Współczesny Czytelnik i Odbiorca wydawnictw źródłowych osiągnął nieco inny poziom poznawczy, jego oczekiwania wobec wydawanych tekstów źródłowych uległy zmianie, czy zatem nie powinny ulec zmianie również zasady edycji źródeł, skoro gubią się w tych zawiłościach sami badacze?

Chcielibyśmy zaprosić Państwa do wspólnej refleksji nad współczesnymi wyzwaniami edytorstwa naukowego. Interesują nas zarówno klasyczne problemy edycji tekstów dawnych, jak i nowe metodologie związane z humanistyką cyfrową, kartografią, archiwami, muzeami, przekładem czy edycją źródeł wielomedialnych. W nadziei na konstruktywną i interdyscyplinarną dyskusję proponujemy następujące obszary badawcze:

– granice ingerencji edytorskiej; między wiernością źródła a czytelnością tekstu

– transliteracja, transkrypcja, modernizacja i komentarz – decyzje edytorskie i ich konsekwencje

– edycje źródeł wielojęzycznych oraz problemy przekładu w pracy edytorskiej

– edycje egodokumentów – korespondencji, pamiętników, diariuszy, sylw, kronik, rachunków

– edycje źródeł zakonnych

– edycje dokumentów oficjalnych np. ksiąg sądowych, akt urzędowych, innych źródeł rękopiśmiennych

– trudności i wyzwania w edycji poloników

– edycja źródeł kartograficznych, topograficznych i przestrzennych

– narzędzia cyfrowe wspierające odczyt, opracowanie i udostępnianie źródeł

– odbiorca współczesny wobec edycji źródłowej: użyteczność, dostępność, dydaktyka

– porażki i błędy w pracy edytora

– edycje źródłowe – perspektywy i wyzwania

Mając nadzieję, że wśród proponowanych zagadnień znajdą Państwo problematykę odpowiadającą własnym pasjom badawczym, pozostajemy otwarci na wszelkie sugestie, które niewątpliwie wzbogacą interdyscyplinarny charakter naszych obrad.

Informacje organizacyjne:

Spotkanie zaplanowano na 22-23 października 2026 r. w murach naszego Uniwersytetu. Na wystąpienia prelegentów przewidziano po 20 minut. Udział w konferencji wiąże się z opłatą w wysokości 400 zł, pokrywającą koszty wyżywienia, przerw kawowych oraz przygotowania materiałów dla uczestników – prosimy o jej uregulowanie do 10 września. Przewidujemy publikację naszych wystąpień i dyskusji w monografii naukowej, lub czasopiśmie z listy ministerialnej.

Uprzejmie prosimy o nadsyłanie tematów wystąpień wraz z krótkim abstraktem (1000–1500 znaków) w terminie do 30 czerwca na adres:

urszula.kicinska@uken.krakow.pl

jarosław.pietrzak@uken.krakow.pl

karolina.kwasna@uken.krakow.pl

Komitet Organizacyjny Konferencji:

Prof. dr hab. Bożena Popiołek

Dr hab. Urszula Kicińska, prof. UKEN

Sekretarze konferencji:

Dr Karolina Kwaśna

Dr Jarosław Pietrzak