Centrum Badań nad Kulturą i Mentalnością Dawnej Polski
Centrum Badań nad Kulturą i Mentalnością Dawnej Polski
Centrum Badań nad Kulturą i Mentalnością Dawnej Polski
Jednostka badawcza afiliowana przy Instytucie Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie – badania nad historią kultury i mentalności dawnej Polski.
We współpracy z ośrodkami krajowymi i zagranicznymi prowadzimy gruntowne badania poświęcone szeroko rozumianej historii kultury i mentalności dawnej Polski, ze szczególnym uwzględnieniem epoki przedrozbiorowej – od XV do XVIII wieku. Nasze prace wpisują się w realizowane od wielu lat przez Katedrę Historii Nowożytnej badania z zakresu antropologii historycznej, historii kultury i mentalności oraz historii rodziny dawnej.
Łączy nas fascynacja codziennością minionych stuleci – tym, jak żyły dawne rodziny, jak organizowano gospodarstwa domowe, jak dwory kształtowały wyobraźnię polityczną i kulturową oraz jak przedmioty materialne odzwierciedlały wartości i aspiracje ich użytkowników. Interesują nas zarówno wielkie struktury społeczne Rzeczypospolitej, jak i drobne szczegóły, z których utkana była codzienność jej mieszkańców. Zespół naszych badaczy prezentujemy szczegółowo na stronie Rady Naukowej Centrum.
Obszary badań
Rodzina i mentalność
Życie rodzinne od XV do XVIII wieku: strategie matrymonialne, organizacja gospodarstwa domowego, rodzicielstwo, dziedziczenie oraz rytuały i ceremonie wyznaczające rytm codzienności. Szczególnie interesuje nas to, w jaki sposób mentalność – zbiorowe sposoby odczuwania, wierzenia i postrzegania świata – kształtowała funkcjonowanie rodziny w różnych warstwach społecznych.
Dwory i elity
Dwory królewskie, magnackie i szlacheckie oraz sposoby, w jakie kształtowały one kulturę polityczną, życie ceremonialne i codzienne doświadczenia osób, które w nich przebywały. Uwagę poświęcamy ceremoniałowi dworskiemu, mecenatowi oraz sieciom zależności i ambicji, które łączyły dawne elity.
Kobiety w dawnej Polsce
Rozwijający się nurt naszych badań skupia się na pozycji, sprawczości oraz autoprezentacji kobiet ze wszystkich warstw społecznych – od królowych i magnatek po mieszczanki i członkinie wspólnot zakonnych. Badamy żeńskie monastycyzm, udział kobiet w życiu kulturalnym i politycznym, a także historię kobiecych podróży.
Kultura materialna i codzienność
Przedmioty, przestrzenie i praktyki, za pomocą których mieszkańcy dawnej Polski budowali swoją tożsamość społeczną i kulturową. Od wnętrz mieszkalnych po strój i przedmioty ceremonialne – kultura materialna pozostaje jednym z najbogatszych źródeł wiedzy o przeżywanym doświadczeniu minionych stuleci.
Czym się zajmujemy
- prowadzimy interdyscyplinarne badania nad historią kultury i mentalności dawnej Polski – obejmujące szeroko rozumianą rodzinę dawną, codzienność, tradycje rodzinne, modele i wzorce osobowe oraz edukację;
- analizujemy dynamikę przemian prawnych, kulturowych, ekonomicznych i społecznych w położeniu i roli różnych grup społecznych;
- organizujemy międzynarodowe konferencje naukowe (co dwa lata), seminaria badawcze oraz warsztaty edukacyjne, a wyniki tych prac sukcesywnie publikujemy;
- prowadzimy seminaria naukowe z udziałem badaczy z ośrodków krajowych i zagranicznych, doktorantów i studentów, odbywające się dwa razy w roku w ramach Krakowskich Spotkań Nowożytniczych;
- publikujemy w wiodących czasopismach naukowych oraz przygotowujemy edycje źródłowe udostępniane w otwartym dostępie;
- pozyskujemy granty zewnętrzne i środki na realizację projektów badawczych;
- upowszechniamy wyniki naszych badań wśród studentów, nauczycieli, przedstawicieli innych dziedzin oraz szerokiego grona odbiorców w kraju i za granicą.
Wspólnota międzynarodowa
Jesteśmy częścią szerokiej sieci międzynarodowej. Do naszych wieloletnich partnerów należą badacze i instytucje z Aberdeen, Viterbo, Opawy, Preszowa, Pragi, Lwowa, Kijowa oraz Wilna, a nasze prace wspierane były między innymi przez Narodowe Centrum Nauki i Międzynarodowy Fundusz Wyszehradzki. Centrum ma charakter interdyscyplinarny i ogólnoinstytutowy: skupia badaczy z różnych katedr Instytutu Historii i Archiwistyki, pozostając jednocześnie otwartym na współpracę ze specjalistami z innych ośrodków akademickich. O bieżących wydarzeniach informujemy na stronie Aktualności.
Zapraszamy do kontaktu badaczy, doktorantów i studentów zajmujących się historią dawnej Polski oraz dziedzinami pokrewnymi. Wszystkie informacje znajdą Państwo na stronie Kontakt.
